|
خارش، قرمزی و پوستهپوسته شدن پوست از علائمی هستند که هم در پسوریازیس و هم در اگزما دیده میشوند. به همین دلیل بسیاری از افراد این دو بیماری را با یکدیگر اشتباه میگیرند، در حالی که از نظر علت، علائم، محل درگیری پوست و روش درمان تفاوتهای مهمی دارند.
اگر برای شما هم این سؤال پیش آمده که فرق پسوریازیس با اگزما چیست، باید بدانید که تشخیص صحیح این دو بیماری نقش مهمی در انتخاب درمان مناسب و کنترل علائم دارد. در این مقاله به بررسی تفاوت پسوریازیس و اگزما، علائم هر کدام، روش تشخیص و درمان آنها میپردازیم تا بتوانید شناخت بهتری از این دو بیماری پوستی داشته باشید.
پسوریازیس یک بیماری التهابی، مزمن و غیرواگیردار پوست است که در اثر اختلال عملکرد سیستم ایمنی ایجاد میشود. در این بیماری، سلولهای پوست با سرعتی بسیار بیشتر از حالت طبیعی تکثیر میشوند و در نتیجه پلاکهای قرمز، ضخیم و پوستهپوسته روی سطح پوست شکل میگیرند.
پسوریازیس معمولاً در نواحی مانند آرنج، زانو، پوست سر و کمر دیده میشود، اما ممکن است هر قسمت از بدن را درگیر کند. شدت بیماری در افراد مختلف متفاوت است و عواملی مانند استرس، عفونت، آسیب پوستی و برخی داروها میتوانند باعث تشدید علائم شوند. شناخت این بیماری، اولین قدم برای درک فرق پسوریازیس با اگزما و انتخاب درمان مناسب است.
سوریازیس زمانی ایجاد میشود که سیستم ایمنی بدن به اشتباه به سلولهای سالم پوست حمله کند. این واکنش باعث میشود سلولهای جدید پوست در مدت چند روز تولید شوند، در حالی که این فرآیند در افراد سالم حدود یک ماه طول میکشد. تجمع این سلولها روی سطح پوست، پلاکهای ضخیم و پوستههای سفید یا نقرهای را ایجاد میکند.
ژنتیک، سابقه خانوادگی، استرس، عفونتهای باکتریایی، مصرف برخی داروها و سیگار از مهمترین عواملی هستند که خطر ابتلا یا عود بیماری را افزایش میدهند.
پسوریازیس انواع مختلفی دارد که هر کدام ظاهر و علائم متفاوتی ایجاد میکنند.
شایعترین نوع پسوریازیس است و با پلاکهای قرمز و برجسته همراه با پوستههای سفید یا نقرهای شناخته میشود. این ضایعات معمولاً روی آرنج، زانو و پوست سر دیده میشوند.
این نوع بیشتر در کودکان و نوجوانان دیده میشود و معمولاً پس از عفونت گلودرد استرپتوکوکی ایجاد میشود. ضایعات به شکل لکههای کوچک و قطرهمانند روی پوست ظاهر میشوند.
در چینهای پوستی مانند زیر بغل، کشاله ران و زیر سینه ایجاد میشود. ضایعات این نوع معمولاً صاف، قرمز و بدون پوستههای ضخیم هستند.
نوعی نادر از بیماری است که با تاولهای کوچک حاوی چرک استریل روی پوست همراه است و نیاز به بررسی و درمان سریع توسط پزشک دارد.
علائم پسوریازیس در افراد مختلف یکسان نیست، اما شایعترین نشانههای آن عبارتاند از:
اگزما یا درماتیت گروهی از بیماریهای التهابی پوست است که باعث خشکی، قرمزی، خارش و تحریک پوست میشود. برخلاف پسوریازیس، اگزما معمولاً به دلیل اختلال در سد محافظتی پوست و واکنش بیشازحد سیستم ایمنی به عوامل محیطی ایجاد میشود. این بیماری واگیردار نیست و ممکن است در هر سنی بروز کند، اما شیوع آن در کودکان بیشتر است.
علائم اگزما ممکن است بهصورت دورهای تشدید یا بهبود یابد. شناسایی عوامل محرک و مراقبت صحیح از پوست، نقش مهمی در کنترل بیماری دارد و یکی از مهمترین تفاوتهای آن با پسوریازیس محسوب میشود.
علت دقیق اگزما هنوز بهطور کامل مشخص نیست، اما ترکیبی از عوامل ژنتیکی، اختلال عملکرد سد دفاعی پوست و واکنش غیرطبیعی سیستم ایمنی در بروز آن نقش دارند. تماس با مواد شوینده، صابونهای قوی، گردوغبار، گرده گیاهان، استرس، تعریق و برخی مواد غذایی نیز میتوانند باعث تشدید علائم شوند.
افرادی که سابقه خانوادگی آلرژی، آسم یا تب یونجه دارند، بیشتر در معرض ابتلا به اگزما قرار میگیرند.
اگزما انواع مختلفی دارد که هر کدام علت و علائم متفاوتی دارند.
شایعترین نوع اگزما است که بیشتر در کودکان دیده میشود. این بیماری معمولاً با خشکی شدید پوست، خارش مداوم و التهاب همراه است و ممکن است تا بزرگسالی ادامه پیدا کند.
این نوع در اثر تماس پوست با مواد حساسیتزا یا محرک مانند شویندهها، فلزات، عطرها یا مواد شیمیایی ایجاد میشود و معمولاً با حذف عامل محرک بهبود مییابد.
این نوع بیشتر کف دستها و پاها را درگیر میکند و با تاولهای کوچک، خارش شدید و پوستهریزی همراه است. استرس و تعریق زیاد میتوانند علائم آن را تشدید کنند.
اگزمای سبورئیک بیشتر در نواحی چرب بدن مانند پوست سر، اطراف بینی و پشت گوش ایجاد میشود و با قرمزی و پوستههای چرب یا زردرنگ شناخته میشود.
علائم اگزما بسته به نوع بیماری و شدت آن متفاوت است، اما شایعترین نشانهها عبارتاند از:
نکته: یکی از مهمترین تفاوتهای اگزما و پسوریازیس این است که در اگزما معمولاً خارش شدیدتر از پوستهریزی است، در حالی که در پسوریازیس، پلاکهای ضخیم و پوستههای سفید یا نقرهای بیشتر جلب توجه میکنند.
اگرچه پسوریازیس و اگزما هر دو از بیماریهای التهابی پوست هستند و علائمی مانند قرمزی، خارش و پوستهپوسته شدن ایجاد میکنند، اما از نظر علت، ظاهر ضایعات، محل درگیری، شدت خارش و روش درمان تفاوتهای قابل توجهی دارند. آشنایی با این تفاوتها به تشخیص سریعتر بیماری و انتخاب درمان مناسب کمک میکند.
مهمترین فرق پسوریازیس با اگزما در علت ایجاد آنها است. پسوریازیس یک بیماری با زمینه خودایمنی است که در آن سیستم ایمنی باعث تکثیر سریع سلولهای پوست میشود. اما اگزما بیشتر به اختلال در سد محافظتی پوست، عوامل ژنتیکی و واکنش بیشازحد سیستم ایمنی به محرکهای محیطی ارتباط دارد.
ضایعات پسوریازیس معمولاً به شکل پلاکهای ضخیم، قرمز و دارای پوستههای سفید یا نقرهای دیده میشوند. در مقابل، اگزما بیشتر باعث قرمزی، خشکی، ترکخوردگی و گاهی ترشح مایع میشود و معمولاً پوستههای ضخیم ندارد.
پسوریازیس بیشتر آرنج، زانو، پوست سر و کمر را درگیر میکند. اما اگزما اغلب در چینهای بدن مانند داخل آرنج، پشت زانو، گردن، مچ دست و صورت دیده میشود. البته هر دو بیماری ممکن است در سایر قسمتهای بدن نیز ظاهر شود
خارش در اگزما معمولاً شدیدتر است و حتی میتواند خواب فرد را مختل کند. در مقابل، پسوریازیس بیشتر با احساس سوزش، درد یا خارش خفیف تا متوسط همراه است، هرچند شدت علائم در افراد مختلف متفاوت خواهد بود.
اگزما اغلب از دوران نوزادی یا کودکی آغاز میشود و ممکن است با افزایش سن بهبود پیدا کند. اما پسوریازیس بیشتر در نوجوانان و بزرگسالان بروز میکند، اگرچه احتمال ابتلا در هر سنی وجود دارد.
استرس میتواند باعث تشدید هر دو بیماری شود، اما عوامل محرک آنها کاملاً یکسان نیستند. در پسوریازیس، عفونتها، آسیب پوستی، مصرف برخی داروها و سیگار از عوامل مهم تشدیدکننده هستند. در اگزما نیز تماس با مواد شوینده، صابونهای قوی، آلرژنها، تعریق و هوای خشک بیشتر باعث شعلهور شدن علائم میشوند.
به دلیل خارش شدید و خاراندن مکرر، پوست افراد مبتلا به اگزما بیشتر در معرض عفونتهای باکتریایی یا ویروسی قرار دارد. در پسوریازیس نیز احتمال عفونت وجود دارد، اما معمولاً کمتر از اگزما است.
پسوریازیس یک بیماری مزمن با دورههای عود و بهبود است و در بسیاری از بیماران به درمان طولانیمدت نیاز دارد. اگزما نیز ممکن است مزمن باشد، اما با اجتناب از عوامل محرک و مراقبت صحیح از پوست، در بسیاری از افراد کنترل بهتری پیدا میکند.
| ویژگی | پسوریازیس | اگزما |
|---|---|---|
| علت | اختلال سیستم ایمنی | اختلال سد پوستی و حساسیت |
| خارش | خفیف تا متوسط | معمولاً شدید |
| ظاهر پوست | پلاکهای ضخیم و پوسته نقرهای | قرمزی، خشکی و ترک پوست |
| محل شایع | آرنج، زانو، پوست سر | چینهای پوستی، صورت، دستها |
با وجود تفاوتهای قابل توجه، پسوریازیس و اگزما شباهتهایی نیز دارند که ممکن است باعث اشتباه در تشخیص آنها شود. هر دو بیماری پوستی مزمن هستند و میتوانند دورههایی از تشدید و بهبود علائم داشته باشند.
شناخت شباهتهای این دو بیماری به افراد کمک میکند بدانند که مشاهده یک علامت بهتنهایی نمیتواند دلیل قطعی برای تشخیص پسوریازیس یا اگزما باشد و بررسی پزشک اهمیت زیادی دارد.
برخی علائم در هر دو بیماری دیده میشوند، از جمله:
به همین دلیل، تشخیص تفاوت پسوریازیس و اگزما تنها بر اساس ظاهر پوست همیشه امکانپذیر نیست.
برخی عوامل میتوانند باعث تشدید هر دو بیماری شوند. مهمترین این عوامل عبارتاند از:
کنترل این عوامل میتواند به کاهش شدت علائم در هر دو بیماری کمک کند.
اگرچه پسوریازیس و اگزما بیماریهای خطرناک و واگیردار نیستند، اما علائم آنها میتواند بر کیفیت زندگی فرد تأثیر بگذارد. خارش مداوم، تغییر ظاهر پوست، احساس ناراحتی در محیطهای اجتماعی و نگرانی درباره ظاهر پوست از مشکلاتی است که برخی افراد تجربه میکنند.
با تشخیص درست، رعایت مراقبتهای پوستی و استفاده از درمان مناسب، میتوان علائم هر دو بیماری را کنترل کرد و زندگی روزمره را بهبود داد.
پسوریازیس و اگزما هر دو بیماریهای غیرواگیردار پوستی هستند و از طریق تماس پوستی، استفاده از وسایل مشترک، دست دادن یا نزدیک بودن به فرد مبتلا منتقل نمیشوند.
در پسوریازیس، مشکل اصلی مربوط به عملکرد سیستم ایمنی و افزایش سرعت تولید سلولهای پوست است و ارتباطی با عفونت یا عامل مسری ندارد. اگزما نیز معمولاً به دلیل حساسیت پوستی، عوامل ژنتیکی و اختلال سد دفاعی پوست ایجاد میشود و قابل انتقال به دیگران نیست.
با وجود این، ظاهر ضایعات پوستی گاهی باعث نگرانی اطرافیان میشود؛ به همین دلیل آگاهی درباره تفاوت پسوریازیس و اگزما میتواند به کاهش باورهای اشتباه درباره این بیماریها کمک کند.
تشخیص دقیق تفاوت پسوریازیس و اگزما همیشه فقط با مشاهده ظاهر پوست امکانپذیر نیست، زیرا برخی علائم این دو بیماری مانند قرمزی، التهاب، خشکی و پوستهریزی شباهت زیادی به یکدیگر دارند. پزشک متخصص پوست با بررسی نوع ضایعات، محل درگیری، سابقه بیماری و علائم همراه میتواند تشخیص دقیقتری ارائه دهد.
شناخت فرق پسوریازیس با اگزما اهمیت زیادی دارد، زیرا روش درمان این دو بیماری متفاوت است و استفاده از درمان نامناسب ممکن است باعث کنترل نشدن علائم یا تشدید التهاب پوست شود.
اولین مرحله تشخیص پسوریازیس یا اگزما، معاینه دقیق پوست توسط متخصص پوست است. پزشک معمولاً موارد زیر را بررسی میکند:
در پسوریازیس معمولاً پلاکهای ضخیم با پوستههای سفید یا نقرهای دیده میشود، در حالی که اگزما بیشتر با خشکی، ترک پوستی و خارش شدید شناخته میشود.
در بیشتر موارد، پزشک با معاینه پوست میتواند بیماری را تشخیص دهد، اما گاهی برای تشخیص دقیقتر و تفاوت گذاشتن بین بیماریهای مشابه، ممکن است نمونهبرداری پوست (بیوپسی) انجام شود.
در این روش، مقدار بسیار کوچکی از پوست برداشته شده و در آزمایشگاه بررسی میشود تا نوع التهاب و تغییرات سلولی مشخص شود.
برای تشخیص معمولی پسوریازیس و اگزما معمولاً آزمایش خون خاصی لازم نیست. با این حال، اگر پزشک به بیماریهای مرتبط مانند آرتریت پسوریاتیک یا سایر مشکلات التهابی شک داشته باشد، ممکن است آزمایشهای تکمیلی درخواست کند.
همچنین در برخی موارد که علائم شبیه حساسیت پوستی باشد، تستهای آلرژی میتوانند برای شناسایی عوامل محرک اگزما کمککننده باشند.
با وجود شباهت برخی علائم، درمان پسوریازیس و اگزما یکسان نیست؛ زیرا علت ایجاد این دو بیماری متفاوت است. هدف اصلی درمان در هر دو بیماری، کاهش التهاب، کنترل علائم و جلوگیری از عود مجدد است. انتخاب روش درمان به شدت بیماری، محل درگیری پوست، سن فرد و شرایط جسمی او بستگی دارد.
برای پاسخ بهتر به سؤال فرق پسوریازیس با اگزما چیست باید بدانیم که در پسوریازیس تمرکز درمان بیشتر روی کنترل فعالیت سیستم ایمنی و کاهش سرعت التهاب پوست است، اما در اگزما تقویت سد دفاعی پوست و جلوگیری از تماس با عوامل محرک اهمیت بیشتری دارد.
درمانهای موضعی یکی از رایجترین روشها برای کنترل علائم هر دو بیماری هستند.
در پسوریازیس ممکن است پزشک از پمادهای کورتونی، مشتقات ویتامین D، داروهای کاهشدهنده التهاب و ترکیبات نرمکننده برای کاهش ضخامت پلاکها و التهاب پوست استفاده کند.
در اگزما معمولاً استفاده منظم از مرطوبکنندهها، کرمهای ضدالتهاب و داروهای موضعی برای کاهش خارش و ترمیم سد پوستی توصیه میشود.
در موارد شدید یا گسترده، ممکن است درمانهای قویتر مورد نیاز باشد.
برای پسوریازیس متوسط تا شدید، برخی داروهای خوراکی یا داروهای بیولوژیک میتوانند فعالیت سیستم ایمنی را کنترل کنند. این داروها باید زیر نظر پزشک مصرف شوند.
در اگزما نیز در برخی شرایط خاص و شدید، پزشک ممکن است داروهای سیستمیک برای کاهش التهاب و کنترل واکنش ایمنی تجویز کند.
نوردرمانی یا فتوتراپی یکی از روشهای درمانی است که در برخی بیماران مبتلا به پسوریازیس و اگزمای شدید استفاده میشود. در این روش، پوست تحت تابش کنترلشده نور فرابنفش قرار میگیرد تا التهاب کاهش پیدا کند.
این روش باید حتماً تحت نظر پزشک انجام شود، زیرا استفاده نادرست از نوردرمانی میتواند خطر آسیب پوستی را افزایش دهد.
استفاده منظم از مرطوبکنندهها برای هر دو بیماری اهمیت زیادی دارد، اما در اگزما نقش پررنگتری دارد. مرطوبکنندهها به حفظ رطوبت پوست، کاهش خشکی و ترمیم سد محافظتی پوست کمک میکنند.
در افراد مبتلا به پسوریازیس نیز استفاده از نرمکنندهها میتواند باعث کاهش خشکی و پوستهریزی پوست شود.
برخی تغییرات ساده در سبک زندگی میتوانند به کنترل علائم پسوریازیس و اگزما کمک کنند:
سبک زندگی و عوامل محیطی میتوانند در شدت علائم بیماریهای پوستی مانند پسوریازیس و اگزما نقش داشته باشند. اگرچه هیچ ماده غذایی بهتنهایی باعث ایجاد این بیماریها نمیشود، اما برخی عوامل میتوانند در بعضی افراد باعث تشدید یا کاهش علائم شوند.
رابطه تغذیه با پسوریازیس و اگزما در افراد مختلف متفاوت است. برخی افراد ممکن است با مصرف بعضی خوراکیها متوجه افزایش التهاب یا خارش پوست شوند، اما یک رژیم غذایی مشخص برای درمان قطعی این بیماریها وجود ندارد.
برخی مواد غذایی که ممکن است در بعضی افراد باعث تشدید التهاب شوند عبارتاند از:
در مقابل، مصرف مواد غذایی حاوی اسیدهای چرب امگا ۳، میوهها، سبزیجات، حبوبات و مواد غذایی سرشار از آنتیاکسیدانها میتواند به سلامت کلی پوست و کاهش التهاب بدن کمک کند.
تأثیر نور خورشید در این دو بیماری متفاوت است.
در پسوریازیس، مقدار کنترلشده نور فرابنفش (UV) در قالب نوردرمانی پزشکی میتواند به کاهش التهاب و کند شدن رشد سریع سلولهای پوستی کمک کند. برخی افراد نیز با قرار گرفتن کوتاهمدت در نور طبیعی خورشید بهبود نسبی علائم را تجربه میکنند.
اما در اگزما، نور خورشید ممکن است برای بعضی افراد مفید و برای برخی دیگر محرک علائم باشد. گرما، تعریق و خشکی پوست ناشی از شرایط آبوهوایی میتوانند باعث افزایش خارش و التهاب شوند.
چون این عبارت خودش یک سرچ مستقل است و میتوانی داخلش این موارد را بیاوری:
اگرچه پسوریازیس و اگزما دو بیماری پوستی متفاوت هستند، اما در برخی موارد ممکن است یک فرد بهطور همزمان علائم هر دو بیماری را تجربه کند. تشخیص همزمان این دو بیماری معمولاً دشوارتر است، زیرا برخی نشانهها مانند قرمزی، التهاب، خشکی و پوستهریزی بین آنها مشترک است.
وجود همزمان اگزما و پسوریازیس میتواند نیاز به بررسی دقیقتر توسط متخصص پوست داشته باشد، زیرا درمان باید بر اساس نوع ضایعات و شدت علائم انتخاب شود.
در صورت ابتلا به هر دو بیماری، ممکن است فرد ترکیبی از علائم زیر را مشاهده کند:
گاهی یک بیماری ممکن است علائم بیماری دیگر را پنهان کند، به همین دلیل تشخیص دقیق اهمیت زیادی دارد.
تشخیص همزمان اگزما و پسوریازیس معمولاً با معاینه پوست انجام میشود. پزشک با بررسی ظاهر ضایعات، محل درگیری، سابقه خانوادگی و روند تغییرات بیماری، احتمال وجود هر دو مشکل را بررسی میکند.
در مواردی که تشخیص دشوار باشد، ممکن است نمونهبرداری از پوست برای بررسی دقیقتر انجام شود.
درمان فردی که همزمان به اگزما و پسوریازیس مبتلا است، باید کاملاً شخصیسازی شود. پزشک ممکن است ترکیبی از روشهای درمانی مانند داروهای موضعی، مرطوبکنندهها، کنترل عوامل محرک و در موارد شدیدتر درمانهای تخصصیتر را پیشنهاد دهد.
نکته مهم این است که استفاده خودسرانه از داروهای پوستی، بهخصوص کرمهای کورتونی، میتواند باعث تشدید برخی مشکلات پوستی شود؛ بنابراین درمان باید با نظر پزشک انجام شود.
بسیاری از مشکلات پوستی مانند خشکی، قرمزی یا خارش ممکن است موقتی باشند و با مراقبتهای ساده بهبود پیدا کنند. اما اگر علائم پوستی ادامهدار شوند یا شدت پیدا کنند، بهتر است برای تشخیص دقیق به متخصص پوست مراجعه شود.
از آنجا که فرق پسوریازیس با اگزما چیست همیشه از روی ظاهر پوست مشخص نیست، بررسی پزشک میتواند به تشخیص درست بیماری و انتخاب درمان مناسب کمک کند.
در صورت مشاهده موارد زیر بهتر است برای بررسی بیشتر به پزشک مراجعه کنید:
در برخی شرایط، مراجعه سریعتر به پزشک اهمیت بیشتری دارد، از جمله:
تشخیص و درمان بهموقع میتواند به کنترل بهتر بیماری، کاهش شدت علائم و جلوگیری از عوارض احتمالی کمک کند.
اگر به دنبال اطلاعات علمی و بهروز درباره بیماریهای پوستی، مکملهای سلامت و مراقبت از پوست هستید، میتوانید مقالات آموزشی شرکت نیک اختر آریا را مطالعه کنید. این مطالب با هدف افزایش آگاهی و کمک به حفظ سلامت، بر پایه منابع معتبر تهیه شدهاند و میتوانند راهنمای مناسبی برای داشتن سبک زندگی سالمتر باشند.
